Hedy Lamarr. Aktorka i geniusz

30 marca 2018, Jacek Górecki

Kulturaludzie

W latach 40. była uznana za najpiękniejszą aktorkę w Hollywood, w filmie partnerowali jej Clark Gable, James Stewart czy Judy Garland. Była pierwszą aktorką, która zagrała w filmie orgazm. Owiana w skandale, także te związane z mężem faszystą porzuciła po czasie aktorstwo, które nigdy tak naprawdę nie dało jej szansy na wybicie. Skupiła się na nauce. To Lamarr odpowiada za wymyślenie GPS, Bluetooth czy Wi-Fi! Poznajcie jej historię.

Jak Ameryka długa i szeroka, tak i bogata w wiele fascynujących historii, które konfrontują się z amerykańskim snem. Oczywiście kolebką tego snu jest wymarzone Hollywood, które od zawsze kusiło swoim rozmachem, prestiżem, ale próżnością i niebezpieczeństwem pełnym pokus. Szczególnie w pierwszej połowie ubiegłego wieku miało swoje największe powodzenie, było właściwie jedyną szansą na międzynarodowy rozgłos i docenienie. Każdy początkujący aktor i aktorka chcieli tam trafić, grać i być na językach. Tego zakazanego owocu chciała też spróbować kilkunastoletnia austriacka dziewczynka Hedwig Kiesler, znana później jako Hedy Lamarr.

Odważna młoda gwiazda

Lamarr urodziła się w Wiedniu w 1914 roku w zasymilowanej, żydowskiej, bardzo bogatej rodzinie. Córeczka tatusia, który spełniał jej wszystkie zachcianki. Zakochana w zachodnich magazynach i filmach chciała od zawsze zostać aktorką, żyć w świecie reflektorów. Marzenie oczywiście pomógł spełniać ojciec, zamożny austriacki bankier, który posiadał wiele wpływów i możliwości. Tak bardzo dążyli z żoną do sukcesu i spełnienia marzeń córki, że pozwolili jej nawet porzucić szkołę dla kariery. Początki pierwszych filmów przypadły na jej okres dojrzewania, kiedy jako szesnastolatka zagrała w kilku niemych filmach produkcji austriackiej. Jeden szczególnie odbił się szerokim echem i właściwie miał wpływ na całą przyszłą karierę Hedy. Mowa oczywiście o słynnej Ekstazie Gustava Machatego z 1933 roku, gdzie wówczas jako nastoletnia, młoda aktorka zasłynęła z tego, że jako pierwsza w historii kobieta zagrała orgazm w filmie niepornograficznym.

To wydarzenie odbiło się dość mocno nie tylko na premierowym pokazie na festiwalu filmowym w Wenecji. Wielki sprzeciw wobec występu Lamarr okazał wspierający do tej pory ojciec. Wraz z ukazaniem się kontrowersyjnych scen wyszedł on z żoną z kina, a sam film na zawsze pozostał w ich domu tematem tabu. Zupełnie inaczej było na wiedeńskich ulicach, które wrzały od plotek i wyzwisk na temat Hedy. Swój sprzeciw najpierw wyraził papież Pius XI, który zakazał filmu we Włoszech, a następnie sam Adolf Hitler, który zablokował projekcje w Niemczech, obaj uznali film za niemoralny i obrazoburczy.

Dorosłe wybory

Po nakręceniu Ekstazy poznała wiernego fana swojego głośnego występu. Był nim jeden z trzech najbogatszych wówczas Austriaków – Fritz Mandl. Jego olbrzymie pieniądze i wpływy doprowadziły do tego, że zakazał jej grania i przerwał drogę aktorki. Wykupił także z zazdrości wszystkie kopie głośnego filmu i zniszczył je. Jak się z czasem okazało, nie były one jedyne i do dziś film jest dostępny w Internecie. Małżeństwo nie trwało długo, bowiem Lamarr nie była w stanie pogodzić się z faszystowskim poglądami męża. Dość zażyłe kontakty utrzymywał on zarówno z Mussolinim, jak i z Hilterem, wspierał także nazistów sprzedając im broń. Porzuciła więc całe bogactwo Mandla, futra, złoto i diamenty i uciekła przed II wojną światową do Stanów Zjednoczonych.

Wymarzona Ameryka wiązała się z podbojem Hollywood. Hedy w latach 40. budowała swój wizerunek i dorobek aktorski. Bywała wśród najważniejszych nazwisk od John’a F. Kennedy’ego po kobieciarza Howard’a Hughesa. Z roku na rok była coraz bardziej popularna, wielokrotnie tytułowana i uważana za najpiękniejszą aktorkę. W filmie obsadzano ją co prawda w głównych rolach i u boku największych nazwisk jak Clarka Gable, Judy Garland czy James Stewart, ale były to raczej filmy przeciętne, krytykowane, gorszej klasy. Najbardziej zapamiętaną rolą Lamarr z „hollywoodzkiego” okresu z pewnością zostaje tytułowa rola w nagrodzonym dwoma Oscarami biblijnym obrazie Samson i Dalida Cecil B. DeMille’a. Poza tym aktorka nie pasowała do tego światka. Nie interesowało ją notoryczne pokazywanie się i bywanie na bankietach, z czasem okazało się to nudne i mało rozwijające. Lamarr wolała siedzieć w domu i oddawać się pasji majsterkowania, niż walczenia na wykwintnych kolacjach o role.

Dojrzała kariera

Mimo porzucenia szkoły na rzecz aktorstwa i drogi, którą obrała sobie jako mała dziewczynka, to zainteresowanie nauką Hedy nie przyszło znikąd. Jej ojciec wielokrotnie zabierał ją na długie spacery po Wiedniu, gdzie zawsze szczegółowo opowiadał o mechanizmie i konstrukcji miasta. Opowiadał jej o wszystkich ówczesnych maszynach, które odmieniały codzienność od radia, maszyny drukarskie, po samochody. Ta niepozorna edukacja, jak się z czasem okazało, wcale nie poszła na marne. Kiedy Lamarr dowiedziała się o storpedowaniu przez niemiecki okręt podwodny statku SS “City of Benares”, który wiózł z Londynu dziewięćdziesiąt dzieci, zaczęła intensywnie przeprowadzać prace naukowe. Wraz z kompozytorem Georgem Antheilem opracowała urządzenie do sterowania torpedy za pomocą fal radiowych. Za odkrycie patentu nie dostała ani dolara, a nawet brak pierwotnego zastosowania. Amerykańska armia wykorzystała je dopiero kilka dekad później w rozwoju technologii i elektroniki. Odkrycie Hedy Lamarr dziś wykorzystywane jest chociażby w telefonach komórkowych, GPS, Wi-Fi czy Bluetooth.

Ta przełomowa praca i patent to nie jedne odkrycia Lamarr. Odpowiadała chociażby za wynalezienie tabletki musującej, która według jej pomysłu po czasie nie znalazła zastosowania, ze względu na ohydny smak. Mało znana historia Hedy Lamarr maluje niesamowitą biografię przepięknej i inteligentnej kobiety, skandalistki i odkrywczyni, która z czasem udowodniła, choć na zupełnie innym polu, że amerykański sen jest możliwy. Wystarczy tylko oddać się tej prawdziwej, zdrowej pasji.