Jak skutecznie hamować?

27 lutego 2018, Marek Wieliński

Motoryzacja

Temat z pozoru prosty, lecz warto się zastanowić, co tak naprawdę wiemy o hamowaniu. Przed laty w samochodach nie było systemów ABS, a w podbramkowych sytuacjach kierowca był zdany wyłącznie na własne umiejętności. Dziś takie wyposażenie jest wymaganym przepisami standardem w każdym, nowym samochodzie. Pytanie tylko, czy potrafimy efektywnie z niego korzystać?

ABS skraca drogę hamowania

To niepodważalny fakt. Zaletą tego systemu jest wysoka skuteczność i powtarzalność drogi hamowania. Nowoczesne systemy skracają ją praktycznie na każdej nawierzchni. Starsze generacje ABS-u nie były tak doskonałe. Źle radziły sobie na pokrytej śniegiem nawierzchni, a na mokrej kostce brukowej – wręcz fatalnie, drastycznie wydłużając drogę hamowania. Ale to już przeszłość. Dziś, by skutecznie zatrzymać się jadąc autem zaopatrzonym w ABS, wystarczy z całej siły wcisnąć i trzymać hamulec. W najnowszych autach wspomaga nas w tym komputer, który „wiedząc co się dzieje”, nawet bez naszego udziału doprowadzi pełne hamowanie do końca. Nie wspominając o tym, że również bez nas może je rozpocząć.

alt skuteczne hamowanie

Do kolizji dochodzi często w wyniku nieprawidłowej reakcji kierowcy. Uruchomiony system przeciwdziałający blokowaniu kół daje pod nogą charakterystyczne uczucie „bicia” pedału hamulca. Niektórzy kierowcy, na swoje nieszczęście, cofają wówczas stopę lub zmniejszają nacisk na pedał. W pierwszym przypadku hamowania nie ma, a w drugim jego skuteczność jest mocno ograniczona. Druga kwestia to omijanie przeszkód. Kierowcy, nie wiedząc, że to możliwe – bo przecież nigdy tego nie próbowali – nie wiedzą, że samochód z ABS zachowuje kierowalność podczas awaryjnego hamowania. Oznacza to, że hamując możemy np. jednocześnie ominąć stojący przed nami samochód.

Sytuację pogarsza fakt, że hamowania awaryjnego nie uczy się na kursach na prawo jazdy. Oznacza to, że świeżo upieczony kierowca z dokumentem, awaryjne hamowanie pozna dopiero w praktyce, gdy dojdzie do krytycznej sytuacji na drodze. Na naukę jest już wtedy zdecydowanie za późno. Dlatego, po kursie na prawo jazdy, warto pojechać na autodrom, tor lub zgłosić się na dodatkowy kurs do najbliższej szkoły bezpiecznej jazdy.

alt skuteczne hamowanie

Co jeśli ABS nie zadziała?

Takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko, lecz są bardzo niebezpieczne. Układy hamulcowe z ABS nie mają mechanicznego korektora siły hamowania, którego zadaniem jest właściwy jej podział pomiędzy osiami. W efekcie, droga hamowania może się wydłużyć ze względu na zbyt słabe hamowanie kół tylnej osi albo zbyt mocne przedniej, co doprowadzi do poślizgu. Jeżeli pojawi się przy tym brak symetrii w działaniu hamulców przy poszczególnych kołach, samochód może zacząć obracać się wokół swojej osi.

Skuteczne hamowanie bez ABS

Dziś znają je tylko ludzie „starszej daty”, użytkownicy klasyków i niektórych youngtimerów oraz naprawdę starych, kilkunastoletnich i słabo wyposażonych samochodów.

Krótko mówiąc, było zupełnie inne. Po pierwsze, hamując awaryjnie, należało co chwilę zmniejszać i zwiększać nacisk na pedał. Tak, by cały czas hamować na granicy przyczepności opon. Nie każdy to potrafił. Kręcenie kierownicą w czasie głębokiego, awaryjnego hamowania w większości przypadków było wykluczone i mogło co najwyżej pogorszyć sytuację. Samochód nie miał wówczas prawie żadnej sterowności. Aby ominąć przeszkodę, hamulec w ostatniej chwili trzeba było puścić, skręcić kierownicą i ewentualnie dopiero wtedy kontynuować hamowanie.

alt skuteczne hamowanie

Jeszcze inną technikę stosowało się podczas jazdy terenowej. Współczesne auta z systemami ABS, a także układami kontroli zjazdu potrafią automatycznie zrobić to, co niegdyś potrafił tylko wprawiony offroadowiec. Chcąc skutecznie zatrzymać się na nieutwardzonej, luźnej nawierzchni – wciskało się ostro i trzymało hamulec, co skutkowało blokowaniem najpierw przednich, mocniej dociskanych do podłoża i przez to bardziej dohamowywanych kół. Opony ryły przed sobą ziemię, tworząc żwirowy klin, który skutecznie spowalniał auto.

Bez techniki ani rusz

Dziś nie musimy tak robić, lecz warto pamiętać, że skuteczne hamowanie to nie tylko technika, którą stosuje kierowca, ale też stan techniczny naszego pojazdu. Wpływ na długość drogi hamowania mają opony: ich rodzaj, głębokość bieżnika i stan, jak również stan techniczny układu hamulcowego. Nie zaniedbujmy przeglądów, nie oszczędzajmy na wymianie tak ważnych części, jak klocki i tarcze hamulcowe – a także amortyzatory. Niesprawne zawieszenie drastycznie pogarsza skuteczność hamowania naszego pojazdu – zmniejszając momenty prawidłowego, pełnego kontaktu opon z nawierzchnią i znacznie wydłużając drogę hamowania.

alt skuteczne hamowanie