Skoda Favorit: ona też zmotoryzowała Polskę

30 marca 2018, Marek Wieliński

Motoryzacja

W historii marki z Mladá Boleslav były dwa takie samochody. Pierwszy powstawał w latach 1936 – 1941, miał silnik o mocy 36 KM i rozpędzał się do 95 km/h. Ja jednak skupię się na tym, który miał swoje początki w 1988 roku. Jego produkcję rozpoczęto w Czechosłowacji, a zakończono w 1995 roku na terenie Czech. Montowano również w Polsce. Dla Skody pod każdym względem był modelem przełomowym. Ostatecznym odejściem od koncepcji tylnego napędu i wejściem do świata nowoczesnych – jak na tamte lata – konstrukcji. Właśnie tak wyglądała odpowiedź bloku wschodniego na Volkswagena Golfa.

W Czechosłowacji dość szybko zrozumiano, że od strony technicznej przyszłość należy do kompaktów i możliwie zwartego, przedniego układu napędowego z silnikiem, umieszczonym poprzecznie. Powstało wiele prototypów, eksperymentowano z nadwoziami, aż w 1982 roku powstał projekt nowoczesnej, przednionapędowej Skody – następcy modelu 120.

O wszystkim, co działo się wówczas w fabrykach decydował rząd. Zadowoleni z wyników pracy konstruktorów politycy stwierdzili, poklepując z aprobatą twórców nowego samochodu przyszłości, że skoro tak dobrze poszło – to można już zaczynać. Najlepiej natychmiast i nie później, niż w 1985 roku. Ministerstwo dało zielone światło i nierealny termin wdrożenia masowej produkcji.

Skoda nowej generacji powstała na bazie projektów z lat 1978-80, stworzonych w ramach programu Š780 z nadwoziami autorstwa Jaroslava Kindla. Postanowiono, że będzie to samochód pod każdym względem nowoczesny. Jego futurystyczną stylistykę mieli zagwarantować specjaliści z Włoch. I to nie byle jacy, ostateczny szlif karoserii i wnętrzu nadała pracownia stylistyczna Bertone. Wzorcowe dzieło Włochów było gotowe pod koniec 1984 roku. Produkcja ruszyła w 1987 roku w fabryce w Vrchlabi. Powstało wtedy około 200 egzemplarzy. Model ten wytwarzano również w fabrykach Skody w Mlada Boleslav i Kvasinach, a produkcja wciąż nie mogła nadążyć za rosnącym popytem. Ten samochód po prostu się udał.

„Favoritka” w przebraniu japońskiego muła

W Mlada Boleslav, nad projektem pracował zespół najlepszych czeskich inżynierów. Koszty przedsięwzięcia były ogromne, ucierpiały więc na nich silniki. Nowoczesne jednostki napędowe musiały poczekać, a na dobry początek pod maską zamontowano zmodernizowaną doraźnie, górnozaworową jednostkę 1.3. Najnowsze rozwiązania techniczne konsultowano w najlepszych ośrodkach badawczo-rozwojowych, na przykład w zakładach Porsche. Następnie, testowano je w ścisłej tajemnicy. By nikt nie wykradł sekretu nowej „Favoritki”, całą jej mechanikę zamontowano w karoserii popularnego, japońskiego kompaktu.

To znana do dziś i stosowana na całym świecie praktyka budowania tzw. „muła”, czyli samochodu – nosiciela. Znanej konstrukcji w której montuje się wszystko, co nowe i sprawdza w warunkach drogowych bez obaw o ujawnienie stylistyki nadwozia i wnętrza nowego modelu. Zostało już tylko nazwać nowy model i tu pomysł był bardzo prosty. Najlepiej wszak czerpać z historii, odwołując się do najlepszych chwil i doświadczeń w dziejach marki.

Swoją prapremierę, Skoda Favorit świętowała na 29. Międzynarodowych Targach Przemysłowych w Brnie, które odbyły się w dniach 16-23 września 1987 roku. Prezentowano na nich pojazdy w wersji przedprodukcyjnej, budowanej w pośpiechu od lipca. Jak widać z terminem na 1985 rok znacznie przesadzono. Produkcję udało się uruchomić w 1988 roku.

Wynik powyżej oczekiwań

Dziś wielu patrzy na obecne wciąż na drogach, Skody Favorit z drwiącym uśmiechem lub politowaniem. Tymczasem była to unikalna konstrukcja w skali całego bloku wschodniego. W żadnej jego części – prócz ówczesnej Czechosłowacji – nie produkowano bowiem samochodu tak nowoczesnego, a przy tym – nie korzystającego z części wytwarzanych na licencji. A mówiąc wprost, był to najlepszy kompaktowy samochód produkowany w tej części świata.

O wysokiej jakości konstrukcji najlepiej może świadczyć fakt, że – już po przejęciu marki Skoda przez koncern Volkswagena, opracowany przez Czechów Favorit stał się techniczną bazą dla modelu Felicia. Był również jedną z przyczyn dla których podjęto rozmowy na temat włączenia Skody w poczet marek Grupy Volkswagena.

Gamę modelową „Favoritki” rozszerzono z czasem o wersję kombi, znaną jako Forman. Były też odmiany dostawcze i pickup. Pod maską montowano benzynowe silniki 1.3 o mocach od 54 do 68 KM. Z czasem wyposażono je w jednopunktowy wtrysk paliwa firmy Bosch.

W czasie produkcji Skody Favorit w kraju dokonały się zmiany ustrojowe. Samochód zaczęto produkować w rządzonej przez Gustava Husaka Czechosłowacji, a jego produkcję zakończono w Czechach Vaclava Havla. „Favoritka” okazała się być najlepszą z możliwych inwestycji w przyszłość tej marki.

SKODA FAVORIT 136 (1987) – dane techniczne

silnik: rzędowy, czterocylindrowy, czterosuwowy; górnozaworowy OHV, chłodzony cieczą, wał korbowy podparty w trzech punktach, napęd rozrządu za pośrednictwem łańcucha, umieszczony poprzecznie z przodu, napędzający koła przednie

moc maksymalna: 62 KM przy 5000 obr/min

maksymalny moment obrotowy: 100 Nm przy 3000 obr/min

skrzynia biegów: pięciostopniowa, manualna, w pełni zsynchronizowana

rozstaw osi: 2450 mm

rozstaw kół: 1400 mm – przednich i 1365 mm – tylnych

wymiary zewnętrzne: długość 3815 mm, szerokość 1620 mm, wysokość: 1415 mm

pojemność bagażnika: 251 l / 400 l w wersji Forman (kombi)

przyspieszenie 0-100 km/h: 14 s

prędkość maksymalna: 150 km/h

zużycie paliwa: trasa 5,2 l, średnie 7,2, miasto 7,4 l/100 km

liczba wyprodukowanych egzemplarzy: 783 183